Αξίωση Συμμετοχής στα Αποκτήματα: Πώς Μοιράζεται η Περιουσία

Συγγραφέας: Αναστάσιος Ντόζης

Ημερομηνία: 2 Δεκεμβρίου 2024

Μετά τη λύση ενός γάμου με δικαστική απόφαση ή ακόμη και μετά τη συμπλήρωση μιας μακράς περιόδου χωρισμού (τριετής διάσταση), έρχεται στο προσκήνιο ένα από τα πιο ουσιαστικά νόμιμα δικαιώματα των πρώην συζύγων: η λεγόμενη «αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα».
Πρόκειται για ένα δικαίωμα που γεννάται ενδεχομένως, καθώς βασίζεται σε μια βασική προϋπόθεση: η περιουσία του ενός συζύγου να έχει αυξηθεί κατά τη διάρκεια του γάμου και ο άλλος σύζυγος να έχει συμβάλει με οποιονδήποτε τρόπο σε αυτή την αύξηση.

1. Τι είναι η περιουσιακή αύξηση και πώς υπολογίζεται;

Για να μπορέσει ένας σύζυγος να διεκδικήσει μερίδιο από την περιουσία του άλλου, πρέπει να αποδειχθεί ότι υπήρξε πραγματική οικονομική εξέλιξη. Ο νόμος εξετάζει την περιουσιακή κατάσταση ανάμεσα σε δύο διαφορετικά χρονικά σημεία:

1. Την Αρχική Περιουσία: Όσα κατείχε ο κάθε σύζυγος τη μέρα που τελέστηκε ο γάμος.
2. Την Τελική Περιουσία: Την περιουσία που υφίσταται τη στιγμή που γεννάται η αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα (δηλαδή κατά την έκδοση του διαζυγίου ή τη συμπλήρωση της τριετίας σε διάσταση).
   Η διαφορά που προκύπτει μεταξύ αυτών των δύο σημείων αποτελεί την περιουσιακή αύξηση. Ο σύζυγος που καταθέτει την αγωγή πρέπει να αποδείξει με σαφήνεια ότι αυτή η αύξηση είναι υπαρκτή.

2. Το «Τεκμήριο του 1/3» και το βάρος της απόδειξης

Σύμφωνα με το άρθρο 1400 του Αστικού Κώδικα, ο νομοθέτης εισάγει μια πολύ σημαντική διευκόλυνση για τον οικονομικά ασθενέστερο σύζυγο, το λεγόμενο «τεκμήριο του 1/3»:

Η συμβολή του ενός συζύγου στην αύξηση της περιουσίας του άλλου τεκμαίρεται ότι ανέρχεται στο 1/3 (33,3%) της περιουσιακής αύξησης.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο σύζυγος που διεκδικεί το 1/3 δεν χρειάζεται να αποδείξει τον τρόπο με τον οποίο βοήθησε να βγουν αυτά τα χρήματα· αρκεί να αποδείξει ότι η περιουσία του άλλου όντως αυξήθηκε.

Ωστόσο, το τεκμήριο αυτό δεν είναι απόλυτο (είναι μαχητό). Αυτό σημαίνει ότι:

• Αν ο δικαιούχος θεωρεί ότι η πραγματική του συμβολή ήταν μεγαλύτερη (π.χ. 50% ή 80%), μπορεί να το διεκδικήσει, αλλά έχει το βάρος να το αποδείξει στο δικαστήριο — ένα εγχείρημα συνήθως δύσκολο, αλλά όχι ακατόρθωτο ανάλογα με την περίπτωση.
• Αντίστοιχα, ο εναγόμενος σύζυγος μπορεί να προσπαθήσει να αποδείξει ότι η συμβολή του πρώην συντρόφου του ήταν μικρότερη ή ακόμη και μηδενική.

3. Η συμβολή δεν είναι μόνο οικονομική: Η αξία των υπηρεσιών στο σπίτι

Μία από τις πιο δίκαιες προβλέψεις του οικογενειακού μας δικαίου είναι ότι η συμβολή στην περιουσία του άλλου δεν απαιτεί απαραίτητα την παροχή κεφαλαίων ή χρημάτων.
Στην αύξηση της περιουσίας συνυπολογίζονται κανονικά:

• Οι υπηρεσίες στον συζυγικό οίκο (διαχείριση του σπιτιού, καθημερινές φροντίδες).
• Η ανατροφή και η φροντίδα των παιδιών της οικογένειας.
  Οι υπηρεσίες αυτές αποτιμώνται σε χρήμα. Το σκεπτικό του νόμου είναι απλό και ανθρώπινο: Προσφέροντας αυτές τις υπηρεσίες, ο ένας σύζυγος άφησε τον άλλον ελεύθερο και απερίσπαστο από το μεγαλύτερο μέρος των οικιακών βαρών, επιτρέποντάς του να αναπτύξει την επιχειρηματική ή επαγγελματική του δραστηριότητα και να αυξήσει την περιουσία του.

4. Δύο κρίσιμα σημεία που απαιτούν προσοχή

Η αξίωση των αποκτημάτων κρύβει δύο παγίδες που μπορούν να στερήσουν από έναν δικαιούχο το δίκιο του, αν δεν γίνουν οι σωστοί χειρισμοί:

• Η αξίωση είναι αποκλειστικά Χρηματική: Αυτό σημαίνει ότι δικαστικά δεν ζητάμε τη μεταβίβαση ποσοστού επί των ακινήτων, των αυτοκινήτων ή των επιχειρήσεων του άλλου συζύγου. Ζητάμε την επιδίκαση ενός συγκεκριμένου χρηματικού ποσού που αντιστοιχεί στην αξία της συμβολής μας.
• Αυστηρή 2ετής Παραγραφή: Το δικαίωμα αυτό πρέπει να ασκηθεί εντός δύο (2) ετών από την ημέρα που η λύση του γάμου έγινε αμετάκλητη. Αν ο γάμος δεν έχει λυθεί δικαστικά αλλά υπάρχει τριετής διάσταση, η διετής προθεσμία ξεκινά αμέσως μόλις συμπληρωθεί αυτή η τριετία. Αν η προθεσμία χαθεί, το δικαίωμα παραγράφεται οριστικά.

Συμπέρασμα: Η σημασία του έμπειρου νομικού συμβούλου

Πίσω από τη γενική θεωρία της αξίωσης των αποκτημάτων κρύβονται αμέτρητες ουσιαστικές και δικονομικές λεπτομέρειες που περιπλέκουν την υπόθεση. Η σωστή αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων, η τεκμηρίωση της αρχικής και τελικής περιουσίας, καθώς και η ορθή κοστολόγηση των προσωπικών υπηρεσιών απαιτούν στρατηγική δομή.
Εναπόκειται στον εξειδικευμένο δικηγόρο να αξιολογήσει σωστά τα δεδομένα από την πρώτη στιγμή, ώστε η κατάληξη των δικαστικών ή εξωδικαστικών ενεργειών να είναι θετική.

Χρειάζεστε καθοδήγηση για την περιουσία του γάμου σας;

Το δικηγορικό μας γραφείο διαθέτει βαθιά εμπειρία στον χειρισμό σύνθετων υποθέσεων συμμετοχής στα αποκτήματα. Προσεγγίζουμε την περίπτωσή σας με απόλυτη συνέπεια, εχεμύθεια και υπευθυνότητα, χτίζοντας μια στέρεη νομική βάση για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων σας, πάντα με αντικειμενικά λογικό κόστος.